📅 Tarih: 17 Haziran 2026 Çarşamba
🎤 Konuk: Prof. Dr. Dilşat Bozdoğan Konuşkan
🎙️ Moderatör: Dr. Abidin Tatlı
🫒 Konu: Gastronomik Mirasımız Zeytin ve Zeytinyağı: Hatay Örneği

“Hatay, zeytinin anavatanlarından biri olarak kabul edilirken; sizce bugün elimizde bulunan Halhalı, Sarı Haşebi ve Saurani gibi yerel çeşitler sadece tarımsal bir değer mi, yoksa korunması gereken bir gastronomik miras ve kültürel kimlik unsuru mu?”Bu soru, panelin tarih, kültür, gastronomi ve bilim boyutlarını aynı anda açabilecek güçlü bir başlangıç sağlayacaktır.

Panel İçin Tartışma Başlıkları
Bölüm 1: Tarih

• Zeytinin Hatay’daki 5.000 yıllık yolculuğu
• Antik dönemlerde zeytinyağı ticareti
• Roma ve Bizans’ta Hatay zeytinciliği

Bölüm 2: Kültür

• Hatay’da zeytin ve inançlar
• Aile kültüründe zeytinliklerin yeri
• Geleneksel hasat yöntemleri

Bölüm 3: Bilim

• Halhalı, Sarı Haşebi ve Saurani çeşitleri
• Duyusal analiz açısından Hatay yağları
• Fenolik bileşikler ve sağlık etkileri

Bölüm 4: Gastronomi

• Hatay mutfağında zeytinyağı
• UNESCO gastronomi mirası ve zeytin
• Gastronomi turizmi fırsatları

Bölüm 5: Gelecek

• İklim değişikliği
• Genetik kaynakların korunması
• Coğrafi işaretler
• Genç nesiller ve zeytincilik

Gastronomik Mirasımız Zeytin ve Zeytinyağı: Hatay Örneği

Zeytinyağı Akademisi tarafından düzenlenen “Bir Konu Bir Konuk” panel serisinin bir sonraki programı, 17 Haziran 2026 Çarşamba günü gerçekleştirilecektir. Programın konuğu, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi ve zeytinyağı alanında Türkiye’nin önde gelen akademisyenlerinden biri olan Prof. Dr. Dilşat Bozdoğan Konuşkan olacaktır. Panelde “Gastronomik Mirasımız Zeytin ve Zeytinyağı: Hatay Örneği” başlığı ele alınacak; zeytinin binlerce yıllık kültürel yolculuğu, Hatay’ın dünya zeytinciliği içerisindeki tarihi önemi, bölgeye özgü zeytin çeşitleri ve zeytinyağının gastronomik mirasımızdaki yeri değerlendirilecektir. Hatay, zeytinciliğin en eski merkezlerinden biri olarak kabul edilmekte ve bölgenin zeytin kültürü Akdeniz medeniyetlerinin ortak mirasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. 

Prof. Dr. Dilşat Bozdoğan Konuşkan, uzun yıllardır Hatay zeytinleri ve zeytinyağlarının kalite özellikleri, duyusal karakteristikleri, yağ asidi profilleri ve yöresel çeşitlerin korunması üzerine bilimsel çalışmalar yürütmektedir. Akademik çalışmaları, Hatay’ın yerel zeytin çeşitlerinin kalite ve gastronomik değerlerinin ortaya konulmasına önemli katkılar sağlamıştır. 

Panel kapsamında;

• Hatay’ın zeytincilik tarihi ve kültürel mirası,
• Yerel zeytin çeşitlerinin gastronomik değeri,
• Zeytinyağının duyusal özellikleri ve kalite unsurları,
• Coğrafi işaret, gastronomi turizmi ve sürdürülebilirlik,
• Geleneksel üretimden modern kalite anlayışına geçiş süreçleri

gibi konular ele alınacaktır.

Zeytinyağı Akademisi tarafından düzenlenen bu etkinlik, üreticiler, tadımcılar, gastronomi profesyonelleri, akademisyenler ve zeytinyağına ilgi duyan tüm katılımcılar için önemli bir bilgi paylaşım platformu sunacaktır. Bir Konu Bir Konuk panel serisi, zeytin ve zeytinyağı sektörüne bilimsel bakış açısı kazandırmayı, sektör paydaşları arasında bilgi paylaşımını artırmayı ve ülkemizin zeytin kültürünü daha geniş kitlelere ulaştırmayı amaçlamaktadır.

📅 Tarih: 17 Haziran 2026 Çarşamba

🎤 Konuk: Prof. Dr. Dilşat Bozdoğan Konuşkan

🎙️ Moderatör: Dr. Abidin Tatlı

🫒 Konu: Gastronomik Mirasımız Zeytin ve Zeytinyağı: Hatay Örneği

Zeytinyağı Akademisi olarak tüm sektör paydaşlarını bu değerli buluşmaya davet ediyoruz.

Gastronomik Mirasımız Zeytin ve Zeytinyağı: Hatay Örneği

1. Hatay: Zeytinin Anadolu’ya Açılan Kapısı

Hatay, Doğu Akdeniz ile Mezopotamya arasında yer alan stratejik konumu nedeniyle insanlık tarihinin en eski tarım merkezlerinden biridir. Arkeolojik ve etnoarkeolojik araştırmalar, yabani zeytinin (oleaster) Doğu Akdeniz florasının doğal bir parçası olduğunu ve bölgede zeytin yetiştiriciliğinin Kalkolitik Çağ ile Erken Tunç Çağı’na kadar uzandığını göstermektedir. Hatay ve çevresi, zeytinin kültüre alınarak ekonomik bir ürüne dönüştüğü en eski coğrafyalardan biri olarak kabul edilmektedir. Antik dönemlerde Antakya, Seleucia Pieria (Samandağ) ve Asi Havzası boyunca gelişen ticaret ağları sayesinde zeytinyağı önemli bir ticaret ürünü olmuş, Roma ve Bizans dönemlerinde bölgenin temel ekonomik kaynaklarından biri haline gelmiştir. 

2. Hatay’da Zeytinin Kültürel ve Sosyal Önemi

Hatay’da zeytin yalnızca bir tarım ürünü değildir; yaşam biçiminin, aile kültürünün ve kırsal ekonominin merkezinde yer alır.Hatay’da;

• Doğumdan ölüme kadar birçok gelenekte zeytin ve zeytinyağı kullanılır.
• Dini törenlerde ve kutsal günlerde zeytinyağı lambaları yakılır.
• Kahvaltı kültürünün temel unsurlarından biridir.
• Aileler arasında nesilden nesile aktarılan zeytinlikler önemli bir miras unsurudur.
• Köy ekonomisinin temel gelir kaynaklarından biridir.

Hatay’da yapılan sosyo-kültürel araştırmalar, zeytinciliğin yalnızca ekonomik faaliyet değil aynı zamanda kültürel kimliğin bir parçası olduğunu ortaya koymaktadır. 

3. Hatay’ın Yerel Zeytin Çeşitleri

Hatay, Türkiye’nin en önemli genetik zeytin çeşitliliğine sahip bölgelerinden biridir.Başlıca yerel çeşitler:

Halhalı

• Bölgenin en yaygın çeşididir.
• Hem yağlık hem sofralık değerlendirilir.
• Dengeli meyvemsilik ve yüksek adaptasyon kabiliyeti vardır.
• Altınözü ve Yayladağı çevresinde yoğun olarak yetişir.

Sarı Haşebi

• Yağ randımanı yüksektir.
• Oleik asit oranı oldukça yüksektir.
• Meyvemsi ve yumuşak karakterli yağlar verir.

Saurani (Savrani)

• Fenolik madde miktarı yüksektir.
• Güçlü antioksidan kapasiteye sahiptir.
• Erken hasatta oldukça kompleks aromalar oluşturur.

Eğriburun

• Yerel genetik miras açısından önemlidir.
• Bölgesel karakter taşıyan yağlar üretir.

Bilimsel çalışmalar özellikle Sarı Haşebi ve Saurani çeşitlerinin yüksek kalite potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. 

4. Hatay Zeytinyağlarının Kimyasal ve Duyusal Özellikleri

Hatay zeytinyağları;

• Yüksek oleik asit içeriği,
• Güçlü fenolik yapı,
• Zengin antioksidan kapasite,
• Dengeli meyvemsilik,
• Belirgin yeşil aromalar

ile dikkat çekmektedir.Araştırmalarda Sarı Haşebi yağlarında oleik asit oranlarının %76 seviyelerine kadar çıkabildiği belirlenmiştir. Bu durum oksidatif stabiliteyi artırmakta ve raf ömrünü uzatmaktadır. Saurani çeşidinde ise:

• Toplam fenolik bileşikler,
• Tokoferoller,
• Sekoiridoid türevleri,
• Antioksidan aktivite

diğer çeşitlere göre daha yüksek bulunmuştur. 

5. Hatay Mutfağında Zeytinyağı

Hatay mutfağı, UNESCO tarafından gastronomi alanında tanınan dünyanın en önemli mutfak kültürlerinden biridir.Zeytinyağı özellikle şu ürünlerde temel bileşendir:

• Zahter salatası
• Kısır
• Humus
• Babagannuş
• Tepsi kebabı yanında sunulan mezeler
• Zeytin salatası
• Cevizli biber
• Sürk
• Tuzlu yoğurtlu mezeler
• Nar ekşili sebze yemekleri

Hatay mutfağında zeytinyağı yalnızca pişirme yağı değil, doğrudan lezzet unsuru olarak kullanılmaktadır.Bu durum bölgenin “zeytinyağı temelli gastronomik kültür” açısından Türkiye’nin en önemli merkezlerinden biri olmasını sağlamaktadır.

6. Hatay ve Coğrafi İşaret Potansiyeli

Dünya genelinde gastronomik mirasın korunmasında coğrafi işaretler önemli araçlardan biridir.Hatay’ın;

• Halhalı Zeytini
• Sarı Haşebi
• Saurani
• Geleneksel taş baskı üretim kültürü
• Yüzyıllardır devam eden zeytin işleme teknikleri

bakımından güçlü bir coğrafi işaret ve marka hikâyesi oluşturma potansiyeli bulunmaktadır. Coğrafi işaretler üreticinin korunması, kırsal kalkınma ve gastronomi turizmi açısından önemli avantajlar sağlamaktadır. 

7. Deprem Sonrası Hatay’da Zeytinliklerin Önemi

2023 depremi sonrasında Hatay’ın yeniden yapılanma sürecinde zeytinliklerin korunması konusu daha da önemli hale gelmiştir.Çünkü zeytinlikler:

• Ekonomik sürdürülebilirlik sağlar,
• Kırsal nüfusun gelir kaynağıdır,
• Erozyonu önler,
• Biyoçeşitliliği korur,
• Bölgesel kimliğin taşıyıcısıdır.

Zeytinliklerin korunması yalnızca tarımsal değil aynı zamanda kültürel mirasın korunması anlamına gelmektedir.